'Ασπρο κοστούμι στην πόλη, Κατοχή.

Τον έλεγαν «το άσπρο κοστούμι» καθώς ανηφόριζε για τους δικούς του λόγους την Πανεπιστημίου στην Κατοχή.

 Του Πάνου Θεοδωρίδη

Υπήρχαν και τότε εστιατόρια, μόνο που δεν πολυρωτούσες τι ακριβώς έτρωγες-ήταν ανθυγιεινό για το καλό σου γούστο, όσο απόμενε. Για τους πολλούς ,υπήρχαν συσσίτια και όπως οι μεσαιωνικοί άνθρωποι κουβαλούσαν στη ζώνη το κουτάλι τους, πολλοί δεν αποχωρίζονταν την καραβάνα.

Χειροποίητοι τροχοί λοταρίας, παρταόλες και παπατζήδες συμπλήρωναν την ταπετσαρία πολλών τοίχων. Θέατρα, σινεμάδες και βαριετέ, είχαν κόσμο. Όσο βάραινε η ατμόσφαιρα, πελατείες συνωστίζονταν σε γραφεία σπουδαίων προσώπων, όταν κάποιος ήξερε κάποιον και μεσολαβούσε να βγεί από τα κρατητήρια κάποιος που τσίμπησαν οι αστυφύλακες και υπέδειξαν οι ρουφιάνοι.

Αλλά ήταν όλα κανονικά. Και τα κλουβιά με ομήρους μπροστά στις μηχανές των τραίνων, και συχνά η μηχανή πίσω, για να θρυμματίζονται τα βαγόνια με τους παρακατιανούς.

Με διαφόρους τρόπους, αυτοί που είχαν συγγενείς σε χωριά, έκρυβαν κάτω από το ντιβάνι τους, υπό την κλάρα, τενεκεδάκια με αλεύρι και άλλα τρόφιμα. Στα ταπεινά σπίτια των χωριών, έβλεπες κομμότες και κηροπήγια, φουστανάκια της βόλτας κρεμασμένα με συρμάτινη κρεμάστρα από καρφί στην πόρτα, ένα βιολί σε θήκη, στο συρτάρι ένα κουτί με κολλιέ ,δαχτυλίδια και σταυρουδάκια, ανταλλαγές για ένα μπουκάλι λάδι η ένα τσουβαλάκι με δυo οκάδες σιτάρι.

Ήταν κατάρα να είσαι «εκδηλωμένος». Στην αρχή, κυνηγούσαν με τον νόμο του Βενιζέλου.Αργότερα, οι φάκελοι απόκτησαν βάθος και ποσότητες καταγγελιών, αφού οι χαφιέδες κάλυπταν την ζήτηση.

Σε όλη τη δεκαετία του 30, οι εκδηλωμένοι μετρήθηκαν και ζυγίζονταν. Οι ίδιοι φάκελοι εμπλουτίστηκαν στην Κατοχή. Σπαράγματά τους, συνέχισαν να υπάρχουν ώς την μεταπολίτευση και παραπέρα.


Ακόμη και σε αυτόν τον ζόφο της Κατοχής, υπήρχε τρόπος να σε σβήσουν, έστω προσωρινά, από την κατάδοση και την ομηρεία. 'Ηθελε λίρες, μισόγυμνα σώματα γυναικών σε όρθια πηδήματα στο πλυσταριό,εκχωρήσεις κάθε τύπου για να γλυτώσει ο συγγενής.

Θα εγκληματήσουν κατά της Κύπρου;

Αμείλικτο το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί. O Νίκος Αναστασιάδης, ο πρόεδρος της Κύπρου, και ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Αλέξης Τσίπρας προετοιμάζουν έγκλημα εναντίον της ύπαρξης της ίδιας της Κυπριακής Δημοκρατίας; Ο μεν πρώτος είχε αποδεχθεί ακόμη και το κατάπτυστο σχέδιο Ανάν, ενώ ο δεύτερος αδιαφορεί για οποιαδήποτε εξέλιξη στο Κυπριακό δεν ροκανίζει την πρωθυπουργική του καρέκλα. Αυτός ο συνδυασμός των δύο ηγετών είναι κυριολεκτικά καταστροφικός και μπορεί να σηματοδοτήσει ραγδαίες αρνητικές εξελίξεις.


Την περασμένη εβδομάδα υποτίθεται ότι κατέρρευσαν οι ενδοκοινοτικές διαπραγματεύσεις Αναστασιάδη–Ακιντζί και πριν αλέκτορα φωνήσαι οι συνομιλίες των δύο κοινοτήτων ξαναξεκίνησαν με καθολική υποχώρηση των Ελληνοκυπρίων σε όλα τα θέματα! Μέχρι και πολυμερή όρισαν για τις 12 Γενάρη! Αλήθεια, τι επέβαλε αυτήν την κατά κράτος υποχώρηση της δικής μας πλευράς; O μεν Αναστασιάδης νομίζει ότι όπως σκέπτεται αυτός, σκέπτονται όλοι οι Κύπριοι και έτσι επιθυμεί να κλείσει όπως-όπως το Κυπριακό, αποδεχόμενος τους τουρκικούς όρους, αρκεί να μην παραβλάπτονται τα συμφέροντα της Βρετανίας. Ο δε Τσίπρας αδιαφορεί για το Κυπριακό και το μόνο που τον νοιάζει είναι να μην υποστεί βλάβη η εικόνα του λόγω της στάσης του στο Κυπριακό. Από εκεί και πέρα δεν τον νοιάζει τίποτα αναφορικά με το Κυπριακό. Άλλωστε ο ΣΥΡΙΖΑ ανέκαθεν ήταν το κόμμα που ουδέποτε είχε κατηγορηθεί για …αδιαλλαξία στα ελληνοτουρκικά ή στο Κυπριακό. Το εντελώς αντίθετο. Η αλήθεια είναι πως στο εδαφικό και στο προσφυγικό έχουν προσεγγίσει οι θέσεις των δύο κρατών, όχι όμως και στο θέμα της ασφάλειας, το οποίο οι Τούρκοι το συνδέουν με την παραμονή τουρκικού στρατού στην Κύπρο.

Εμείς την δουλειά μας κάνουμε

«Α, να χαθείς παλιοκόρακα. Δευτέρα πρωί, βρήκες να έρθεις; Φύγε από εδώ, ρε @ρχίδι, μη σε πλακώσω στις μπουνιές»

Ήταν οι φωνές του Σταύρου, του γείτονα μου με το μαγαζί, κάπου τριάντα τετραγωνικά, που πουλάει υδραυλικά και ηλεκτρολογικά είδη για οικοδομές. Ακούγονταν μέχρι πάνω, στο γραφείο μου.

Βγήκα στο μπαλκόνι, να δω τι γίνεται.

Οι καταστηματάρχες, από τα διπλανά και τα απέναντι μαγαζιά, βγήκαν και αυτοί από τα δικά τους.

Ήρθαν στην εξώπορτα του Σταύρου. Άλλοι γείτονες, τράβηξαν τις κουρτίνες και άνοιξαν τα παράθυρα τους. Να ακούν καλύτερα.

Και όλος αυτός ο σαματάς, γιατί; Επειδή ένας δικαστικός κλητήρας προσπαθούσε να επιδώσει ένα εξώδικο τραπέζης.

Δεν υπέγραφε με τίποτα ο Σταύρος.

Άνοιξε συζήτηση με τον επιμελητή.

Αγνοώντας, ότι οι διακομιστές των δικαστικών εγγράφων δεν παίζουν κανένα ρόλο στην εξέλιξη η την τροπή μιας υποθέσεως, πάλευε να του εξηγήσει, ότι, κοντά στα εξήντα του, δεν έγινε ξαφνικά μπαταξής. Ήταν ένας ασυνεπής δανειολήπτης, γιατί μειώθηκε ο τζίρος του.

Αρνιότανε να υπογράψει. Και κάθε τόσο, που ο επιμελητής, τον πίεζε- τον απείλησε σε κάποια στιγμή, ότι θα έρθει με αστυνόμο- οι φωνές δυνάμωναν.

Η σύνταξη της μάνας

Του Παναγιώτη Παπανικολάου


Ο μακαρίτης ο πατέρας μου γεννήθηκε σε ένα ορεινό χωριό της Γορτυνίας το 1928. Ο τόπος άγριος, γεμάτος πουρνάρια και πέτρες. Ξενιτεμός μαζικός ήδη από προπολεμικά, Αμερική και Αυστραλία …


Ο παππούς μου τους περισσότερους μήνες του χρόνου αγγαρευόταν μπιστικός σε στάνες στην Θήβα και στην Χαλκίδα. Μόνη της στο χωριό η γιαγιά Αργύρω να στέλνει τα παιδιά με τον γάϊδαρο όπου είχε παζάρι για να πουλήσουν κανένα περιβολικό – στην Στεμνίτσα, στην Κοντοβάζενα, στην Δημητσάνα … ώρες πολλές ταξίδι τότε σε κακοτράχαλα μονοπάτια.


Όταν έκλεισε τα δώδεκα ο πατέρας μου «ξεσχόλισε» παρά την αντίρρηση του δάσκαλου που τον θεωρούσε πολύ καλό μαθητή. Το μεγαλύτερο αγόρι βλέπεις και έπρεπε να δουλέψει, τέσσερεις αδερφές στο σπίτι, το γυμνάσιο αφάνταστη πολυτέλεια. Τα δύσκολα χρόνια της κατοχής θήτεψε κάλφας σε μαστόρους της περιοχής ενώ ταυτόχρονα βοήθαγε τους ΕΑΜίτες κρυφά σαν Αετόπουλο . Όμως δεν υπήρχε πια τέχνη για να μάθει, και οι ίδιοι οι παλιοί μάστορες εξαφανίστηκαν γρήγορα, άλλοι αντάρτες στο βουνό κι άλλοι απλά τα παράτησαν και τράβηξαν για τις πολιτείες να γίνουν εργάτες στα εργοστάσια.


Έτσι μόλις ξεκίνησε ο εμφύλιος και οι ταγματασφαλίτες άρχισαν τις εκκαθαρίσεις, ο πατέρας μου ήρθε στην Αθήνα, παλληκαράκι αμούστακο. Από τον στρατό πήρε απαλλαγή ως «προστάτης», ευτυχώς, γλύτωσε το αδελφοφάγωμα. Πλανόδιο εμπόριο στους πάγκους στο Μοναστηράκι και ένα σπιτάκι στο Περιστέρι στην προσφυγική γειτονιά χτισμένο τούβλο τούβλο για όλη την οικογένεια που το 1950 έφυγε από το χωριό. Η μεταπολεμική προσφυγιά δίπλα δίπλα με την παλιότερη, την μικρασιατική προσφυγιά. Ο παγκίτης αναβαθμίστηκε καθώς οι πάγκοι έδωσαν την θέση τους στα μαγαζιά εκεί γύρω στο ’55 με την «ανάπτυξη» και την «ανοικοδόμηση» – έγινε κανονικός εμποροϋπάλληλος.


Οι τρεις αδελφές προικίστηκαν με τα μεροκάματα του μεγάλου αδελφού και παντρεύτηκαν, οπότε μπόρεσε να παντρευτεί κι αυτός στα 38 του το ’64. Θα περίμενε κι άλλο, αλλά η τέταρτη η μικρότερη μόλις ήρθε η σειρά της βρήκε γαμπρό μοναχογιό με δικό του σπίτι. Ακόμα θυμάμαι πολλές δεκαετίες αργότερα όταν γινόταν λόγος για την «πατρική περιουσία», το χάλαθρο στο χωριό δηλαδή, τον πατέρα μου να λέει – αν και γενικά δεν έλεγε πολλά – «προσέξτε μην αδικήσετε τα παιδιά της Γιαννούλας, δεν την είχα προικίσει», σαν ένα είδος ντροπής το ξεστόμιζε.

Σάμος: Η οικονομική κατοχή μετουσιώνεται πλέον σε στρατιωτική!

«Κάθε συμβιβασμός, κάθε αποδοχή του μοιραίου είναι προδοσία. Ο λαός που τσακίζεται από την υπέρτερη βία για μια στιγμή, δεν είναι ακόμα σκλάβος. Σκλάβος γίνεται από τη στιγμή που ψυχικά δέχεται τη σκλαβιά. Κι αυτό κοιτάζουν να πετύχουν οι εχθροί μας με τη φωνή των προδοτών.»

Δημήτρης Γληνός

_________________________________________

Κάποτε, για να καταργήσεις την κρατική υπόσταση μιας χώρας, ώστε να τη διοικήσεις, για να υφαρπάξεις τις πλουτοπαραγωγικές της πηγές, για να εξαθλιώσεις το λαό της και για να πατήσει ο στρατός σου στα εδάφη της, όφειλες να εισβάλεις σ’ αυτήν στρατιωτικά και να την καταλάβεις, με σκοπό να την κατέχεις.

Στην Ελλάδα, όμως, τα τελευταία 6 χρόνια συντελείται ένα πολύ... σπουδαίο παγκόσμιο πείραμα: Πως μπορεί να κατακτηθεί μια χώρα και να ασκηθεί κατοχή επ’ αυτής, άνευ πολέμου. Αντί στρατού, οι σύγχρονοι κατακτητές δημιούργησαν κι αξιοποίησαν την εσωτερική 5^η φάλαγγα του πολιτικού, δημοσ/φικού και μεγαλοεπιχειρηματικού προσωπικού της Ελλάδας (εκ των πιο διεφθαρμένων και ξενόδουλων παγκοσμίως), ώστε να «περιτυλίξουν» την κατοχή μια κάποια επίφαση νομιμότητας/

Φαίνεται όμως, ότι το πείραμα προσεγγίζει σταδιακά τα όριά του κι ως εκ τούτου οι σύγχρονοι κατακτητές της Ελλάδας...μαγειρεύουν, πριν να πεινάσουν.

Το πρωΐ της 17^ης του περασμένου Φλεβάρη, ξεφορτώθηκαν στο Λιμάνι Μαλαγαρίου της Σάμου, από το εμπορικό (!) πλοίο FINESSE, 2 διασωστικά - περιπολικά πλοία. Τα 2 αυτά σκάφη είναι της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας της Γερμανίας (Bundespolizei) κι αποτελούν δύναμη της Frontex, στην οποία ανήκει και η Γερμανική ακτοφυλακή (Küstenwache).

Ανυποτακτοι - Λαζαρου

του Γιάννη Λαζάρου

Το πρόβλημα το έχει ο άλλος, όχι εσύ, όχι εγώ. Το πρόβλημα το έχει ένας άγνωστος και όχι κάποιος που θα σε κάνει να συγκινηθείς για την ανεργία του, για την κατάσχεση του σπιτιού του, για την ξεφτίλα που τον έλουσαν έξι μνημονιακές κυβερνήσεις. 

Ακόμη και στην Κατοχή που εγκαινιάστηκε, και για έναν αιώνα τέσσερις γενιές δεν θα μπορούν να την βγάλουν από την πλάτη τους, ο καθένας συνεχίζει να κοιτά το δικό του πρόβλημα και ψάχνει μόνος του να βρει τρύπα να τρυπώσει μη και δεν τον δουν οι Γκεσταπίτες άμεσα περνώντας αόρατα κανά δυο χρόνια ακόμα.

Από την άλλη η αισιοδοξία για μεγάλη μερίδα  ζει και βασιλεύει. "Θα ξημερώσει και για μας", "γιατί καλύτερα ήταν πριν;", "μια ζωή την έχουμε", "η φτώχεια θέλει καλοπέραση", "υγεία να έχουμε" και άλλα τέτοια όμορφα που η αλήθεια είναι ότι πονάνε περισσότερο και από τους νόμους των κατοχικών δυνάμεων. 

Ο υπαλληλάκος του Ράιχ ξαναχτυπά

Γιάννης Λαζάρου

Για κάποιον ιδιαίτερο λόγο η υπόθεση καθηγητή Ρίχτερ δεν λέει να κλείσει. Επίσης για κάποιον μάλλον πιο ιδιαίτερο λόγο η εφημερίδα "Καθημερινή" λίγες ημέρες πριν την ημέρα Μνήμης της Μάχης της Κρήτης ξαναβγάζει στο προσκήνιο έναν καθηγητή που εμμένει στις απόψεις του ότι οι Γερμανοί "ιδεαλιστές" καταδρομείς σφαγιάστηκαν από τους Κρητικούς. 

Αυτή την φορά ο Ρίχτερ με αφορμή την επιστολή του Πρύτανη του Πανεπιστημίου Κρήτης ο οποίος του ζητά να αποποιηθεί τον διδακτορικό τίτλο που του έχει δοθεί, επανέρχεται δριμύτερος μέσα από μία "ελληνική" εφημερίδα. "Τους είπα πως δεν θα το κάνω. Θα ήταν σαν να αποδέχομαι την κατηγορία πως είμαι ναζιστής. Αν θέλουν, ας έρθουν να μου τον πάρουν. Είμαι έτοιμος να τους απαντήσω, πως θα είναι μεγάλη τιμή για εμένα, πως θα είμαι ο δεύτερος Γερμανός στον οποίο θα συμβεί. Ξέρετε ποιος είναι ο πρώτος; Ο Τόμας Μαν και μαντέψτε ποιος του είχε αφαιρέσει τον διδακτορικό τίτλο! Οι ναζί".

Αφού έλουσε με το κοσμητικό επίθετο "ναζί" την Πρυτανεία της Κρήτης, λούζει και τους Κρητικούς: "Πολλές φορές στο παρελθόν έχω κάνει διορθώσεις, έχω ζητήσει συγγνώμη. Οι Κρητικοί όμως είναι φανατικοί, είναι μια διαφορετική... ράτσα".

Παίρνοντας θάρρος από την ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα που τον υποστήριξε ότι ένας ιστορικός κάνει έρευνα και πρέπει να έχει πλήρη ελευθερία σε ό,τι λέει, ο Ρίχτερ τώρα ως μεγάλος ιστορικός ξεπλένει σύσσωμα τα τάγματα του Ράιχ για τις κτηνωδίες που έχουν διαπράξει με αφορμή την αντίσταση των Κρητικών: "Συμφωνώ πως ηθικά ήταν λάθος, αλλά οι πράξεις αυτές των Γερμανών καλύπτονταν από τους νόμους".

Σύμφωνα, λοιπόν, με τον Γερμανό καθηγητή ατομική ευθύνη για όσα διέπραξαν οι αξιωματικοί και στρατιώτες του Γ' Ράιχ δεν υπάρχει αφού ήταν νομικά καλυμμένοι!!!! Αυτό ισχύει βέβαια όχι μόνο για τη Μάχη της Κρήτης αλλά και για όλη την Ελλάδα. Ο νόμος είναι πάνω από την ηθική και νομίμως οι ναζιστές σφαγίαζαν, κατά τον καθηγητάκο.

Το ιδρυτικό κείμενο της ΕΠΟΝ - Σαν σήμερα στις 23/2/1943

Στις 23 Φλεβάρη 1943, σε ένα μικρό σπίτι, στην οδό Δουκίσσης Πλακεντίας 3 στους Αμπελόκηπους, ιδρύεται η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων, η θρυλική ΕΠΟΝ, η μεγαλύτερη νεολαιίστικη οργάνωση της χώρας.

Η δράση της, οι αγώνες της, το αίμα που έχυσαν οι νεολαίοι ήρωές της έχουν γραφτεί με ανεξίτηλα γράμματα στις σελίδες της Ιστορίας. Στα σπλάχνα της ανδρώθηκαν χιλιάδες αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Γαλουχήθηκαν με τα ιδανικά μιας ελεύθερης πατρίδας, ενάντια σε κάθε ξένο κατακτητή. Πολέμησαν, με το όπλο στο χέρι, στην πρώτη γραμμή κατά των χιτλερικών και φασιστών κατακτητών. Στάθηκαν με αυτοθυσία, μπροστά στα τανκς των Εγγλέζων το Δεκέμβρη του '44. Αγωνίστηκαν - κάτω από βαριά παρανομία - για την εξάπλωση των προοδευτικών ιδεών, των αγωνιστικών αξιών για τη ζωή, με έναν πρωτοφανή εκδοτικό οργασμό και μια πρωτόγνωρη πολιτιστική ανάπτυξη.

Ο κόσμος το χει τούμπανο και ο Καραμανλής καμάρι

Του Χάρη Ζάβαλου

Ανακεφαλαίωση

Για τον βίο και την πολιτεία του Κωνσταντίνου Καραμανλή, του γνωστού και ως «Εθνάρχη» ή Τριανταφυλλίδη ή πιο γνωστού ως «Σκατόψυχου», έχουμε γράψει εδώ.

Στο παρόν κείμενο θα επικεντρωθούμε στην δράση του Καραμανλή κατά την περίοδο της Κατοχής και τις κατηγορίες που προέκυψαν μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Στην Κατοχή

Μετά την δικτατορία της 4ης Αυγούστου του 1936 από τον Ιωάννη Μεταξά και σύμφωνα πάντα με το προσωπικό αρχείου του Κ. Καραμανλή, ο βουλευτής Σερρών, σταματάει αναπόφευκτα την ενασχόλησή του με την πολιτική και επιστρέφει στην πρώην εκλογική του περιφέρεια και γενέθλια πόλη του, στις Σέρρες.

Το 1941, ο Καραμανλής κατεβαίνει πίσω στην Αθήνα και εφόσον προηγουμένως είχε αποφύγει την στράτευση λόγω της μερικής κώφωσης που είχε, μαζί με άλλους πολιτικούς, τραπεζίτες και αστούς, συμμετέχει σε ένα think tank της εποχής.Σε αυτό συμμετέχουν ο μετέπειτα Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κων/νος Τσάτσος, οι επαγγελματίες πολιτικοί, Μαύρος και Γαρουφαλιάς (μετέπειτα γνωστός υπουργός της Αποστασίας), ο αδερφός των βιομηχάνων της Χαλυβουργικής και Διοικητής της Εθνικής Τραπέζης, Άγγελος Αγγελόπουλος και ο μετέπειτα πρωθυπουργός και Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Ξενοφών Ζολώτας.Ήταν τόσο χρήσιμη η λειτουργία του συγκεκριμένου think tank, κατά την περίοδο της Κατοχής, που μέχρι και ο Καραμανλής εκ των υστέρων την απαξίωσε, λέγοντας ότι ο προβληματισμός της δεν ήταν καν πολιτικής φύσεως αλλά μάλλον ακαδημαϊκά προσανατολισμένος.

 Στην Αθήνα μένει μέχρι το 1943, όπου στο σπίτι του και το γραφείο του επιτάσσεται από τους Γερμανούς κατακτητές.Επιστρέφει στην Βόρειο Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Νιγρίτα όπου ιδιωτεύει.Από εκείνη την στιγμή και μέχρι τον Αύγουστο του 1944 που επιστρέφει στην Αθήνα με σκοπό να μεταβεί στο Κάιρο όπου η εξόριστη ελληνική κυβέρνηση μοιράζει υπουργεία, τίποτα δεν είναι γνωστό για την δράση του, ούτε καν μέσα από τον προσωπικό του αρχείο που κατά τα άλλα είναι αναλυτικότατο.

Η άγνωστη έκθεση του Καζαντζάκη για τις θηριωδίες των Ναζί

Πως ο Νίκος Καζαντζάκης μέτρησε, κατέγραψε, αποτύπωσε σε φωτογραφίες όσα έκαναν οι Γερμανοί στον τόπο του (pics)

Από την Ηρώ Παππά

«Μαυροφορεμένες γυναίκες έξω από τα σπίτια τους. Στις πόρτες υπάρχουν τόσοι σταυροί όσοι και οι άνθρωποι που έχασαν στην κατοχή», λέει η Νίκη Σταύρου, εγγονή της Ελένης Καζαντζάκη και υπεύθυνη των εκδόσεων, δείχνοντας μία φωτογραφία από το αρχείο του Νίκου Καζαντζάκη. Την συναντήσαμε με αφορμή την επέτειο από το θάνατό του στις 26 Οκτωβρίου 1957 και της ζητήσαμε να μας μιλήσει για εκείνη την σχετικά άγνωστη περίοδο της ζωής του, μιας και ο θάνατός του ήταν τόσο κοντά στην εθνική επέτειο του ΟΧΙ. Τι έκανε λοιπόν ο Καζαντζάκης όταν μπήκαν οι Γερμανοί; Πού ζούσε; Πώς σώθηκε; Τι αναζήτησε στα χωριά της Κρήτης μετά την αποχώρηση των Γερμανών; Φάνηκε πως ήταν πολλά αυτά που δεν γνωρίζαμε.

ADVERTISEMENT

Αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο ο Νίκος Καζαντζάκης βρέθηκε στη γενέτειρα του με ένα σκοπό: να δει από κοντά, να καταγράψει, να μετρήσει τον πόνο των συμπατριωτών του που έζησαν την κόλαση των Ες Ες στα ιερά χώματα της Κρήτης. Ο Καζαντζάκης ως μέλος της «Κεντρικής Επιτροπής Διαπιστώσεως Ωμοτήτων εν Κρήτη», όπως ονομάστηκε, μαζί με τους πανεπιστημιακούς Ιωάννη Κακριδή, Ιωάννη Καλιτσουνάκη αλλά και τον φωτογράφο Κωνσταντίνο Κουτουλάκη, συνέταξε μία έκθεση, της οποίας αποσπάσματα σας παραθέτουμε.

Η φρίκη και η βαρβαρότητα των Γερμανών κατά την εισβολή στα χωριά της Κρήτης ειδομένη μέσα από το βλέμμα του Νίκου Καζαντζάκη, το καλοκαίρι του 1945, προκαλεί ατελείωτη οδύνη ακόμη και σήμερα και τα λόγια του σε αυτές τις περιγραφές κόβουν την ανάσα.

71 χρόνια ανελευθερίας

 

του Γιάννη Λαζάρου 

 

Έξι ημέρες. Ούτε καν μία εβδομάδα δεν πρόλαβε αυτός ο τόπος να χαρεί την Ελευθερία του. Έξι ημέρες και πέντε νύχτες. 12 Οκτωβρίου του 1944 οι Έλληνες ανάσαναν και το ξημέρωμα της 6ης ημέρας ήρθε η νέα κατοχή. Σιγά μην άφηναν οι προστάτες και σύμμαχοι να περάσει εβδομάδα και να μην έχουν τον πλήρη έλεγχο που διήρκεσε μέχρι το 2010. Μετά άλλαξαν πάλι χέρια τα συμβόλαια της αποικιοκρατίας βάζοντας μέσα στο παιχνίδι όλο τον καλό κόσμο της Δύσης. 

 

Ήταν που ανέβηκε η ελληνική σημαία στην Ακρόπολη από έναν Γεώργιο Παπανδρέου και ξανακατέβηκε μαζί με τα βρακιά των Ελλήνων κατά τις μεγάλες ημέρες της τελευταίας διακυβέρνησης του κεντρώου δημοκρατικού (και πρώην σοσιαληστρικού) χώρου. Το ΠΑΣΟΚ δεν ήρθε το 1974, το ΠΑΣΟΚ ήρθε το 1944. Από ένα μπαλκόνι με έναν Παπανδρέου, συνθήματα για την Πατρίδα, την συμφιλίωση και την Λαοκρατία ξεκίνησε το πανηγύρι. 

Η ηθική των επανορθώσεων

Στο ραντεβού της Καγκελαρίας, ο Αλέξης Τσίπρας κέρδισε το... φακό, τις πολιτικές εντυπώσεις και την εθνική αξιοπρέπεια. Είπε, για πρώτη φορά ενώπιον της Μέρκελ, ότι το μνημόνιο απέτυχε, έθεσε θέμα Siemens και πολεμικών επανορθώσεων και οριοθέτησε επί γερμανικού εδάφους το πλαίσιο του «έντιμου συμβιβασμού».

 

Του Γιώργου Σαχίνη

 

Η Άνγκελα Μέρκελ κέρδισε έναν εν δυνάμει ειλικρινή συνομιλητή. Και κράτησε, για μια ακόμη φορά, το "κλειδί" για τη λύση του ελληνικού δράματος, ζητώντας, εξίσου καθαρά και ειλικρινά, άμεσα πολιτικά ανταλλάγματα και δεσμεύσεις.

 

Η - κατά το "Spiegel" - «ψυχρή του Βορρά» και ο «ψύχραιμος του Νότου» βρήκαν διόδους επικοινωνίας και κήρυξαν άρση εμπολέμου. Η σχέση όμως θα είναι δύσκολη. Το απέδειξαν οι 5 ώρες του δείπνου - χρόνος ρεκόρ για την Καγκελαρία - που ακολούθησε.

Το κοριτσάκι δίχως σπίρτα

της Μαριάννας Τζιαντζή

Πασίγνωστο είναι το παραμύθι για το κοριτσάκι που παραμονή Πρωτοχρονιάς πουλούσε σπίρτα στους περαστικούς στο δρόμο. Μια ποιητική και ταυτόχρονα αμείλικτη καταγγελία της κοινωνικής ανισότητας. Άραγε ποιος σύγχρονος Άντερσεν θα βρεθεί να γράψει για ένα άλλο τετράχρονο κοριτσάκι που ήρθε στην Ελλάδα από τη μακρινή Συρία και, ανήμερα Πρωτοχρονιάς, δεν είχε σπίρτα να ανάψει, αλλά προσπαθούσε να ζεσταθεί γαντζωμένο στο πτώμα του πατέρα του;

Ένας αγρότης από το χωριό Θούριος, πλάι στον Έβρο, βρήκε τον νεκρό πατέρα και το ζωντανό παιδί σε μια καλύβα μες στην ερημιά. Τριάντα δύο χρόνων ο Σύρος πατέρας όπως έδειξαν τα χαρτιά του, τεσσάρων χρόνων το παιδί. Το πιθανότερο είναι ότι εκείνος ξεψύχησε από την παγωνιά και τις κακουχίες. Το παιδί έζησε, ίσως γιατί είχε περπατήσει λιγότερο καθώς ο πατέρας το κρατούσε στην αγκαλιά του.

Υπολογίζεται ότι το παιδί έμεινε τουλάχιστον δέκα ώρες πλάι στον νεκρό. Τι περνούσε απ’ το μυαλό του, μόνο ένας Άντερσεν το ξέρει. Το ξέρει όμως ένα άλλο παιδί, χωρίς όνομα και χωρίς σπίρτα, ένα παιδί φτιαγμένο από ορείχαλκο και μνήμες οδυνηρές. Ένα παιδί που μιλά όλες τις γλώσσες των ανθρώπων.

Οι πολιτικές οικογένειες-.Από την πρώτη γερμανική κατοχή 1941-1944, μέχρι το 2014 (Στην Δεύτερη Ναζιστική Κατοχή 2009-2014)

Του Δημοσθένη Κούκουνα

Όπως ακριβώς τονίζω στο νέο βιβλίο μου "Τα ένοχα μυστικά της Κατοχής" (βλ. και το ιστολόγιο aera2012.blogspot.gr), που θα κυκλοφορήσει στα μέσα Μαΐου 2014, στα τελευταία χρόνια βιώνουμε ένα ιδιότυπο κατοχικό καθεστώς, που αν προχείρως συγκριθεί με την τελευταία ιστορική περίοδο κατά την οποία η χώρα μας τελούσε υπό ξενική κατοχή, μεταξύ 1941 και 1944, θα διαπιστώσουμε πολλές ομοιότητες. Ίσως η πιο σημαντική ομοιότητα είναι ότι κυρίαρχοι ήταν τότε, όπως και τώρα, οι Γερμανοί, λιγότερο ή περισσότερο εκλεπτυσμένοι. Το πιο ενδιαφέρον είναι όμως ότι πέριξ των κατακτητών τότε, όπως και τώρα συμβαίνει, λειτουργούσε ένα εγχώριο πολιτικοοικονομικό σύστημα με ποικίλες προεκτάσεις.

Η κλασική ρήση ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται, εδώ έχει μια αξιοπρόσεκτη εφαρμογή. Και επειδή η ιστορική αλήθεια είναι ανώτερη από κάθε επιμέρους πολιτική ή άλλη σκοπιμότητα, αξίζει να εμβαθύνουμε σε κάποιες άγνωστες πτυχές που θα έπρεπε να επισημανθούν. Δυστυχώς επειδή η σύγχρονη ιστορία, ιδιαίτερα δε η κρίσιμη δεκαετία 1940, έχει μέχρι σήμερα συστηματικά κακοποιηθεί ένθεν κακείθεν, πολλά είναι τα αξιοσημείωτα που έχουν αποκρυβεί ή διαστρεβλωθεί. Περισσότερο παρά ποτέ, τώρα είναι η ώρα να τα εντοπίσουμε, να τα μελετήσουμε με υπευθυνότητα, να τα δούμε με ανοιχτή ματιά και οπωσδήποτε ανεπηρέαστα από προκαταλήψεις ή σκοπιμότητες. Η άγνοια και η ημιμάθεια συνέβαλαν σε μια παραμόρφωση του πολιτικού συστήματος κατά τη μεταπολεμική περίοδο, με αποτέλεσμα να καταστεί αυτό ένα επικίνδυνο μόρφωμα για τη χώρα μας, που αδίστακτα οδήγησε τον λαό μας στην εξαχρείωση και την εξαθλίωση.

Οι πολιτικές οικογένειες

Το μέγα ζητούμενο είναι κάποτε να ξαναδούμε υπό άλλη οπτική γωνία την πορεία των πολιτικών οικογενειών που διαχρονικά κυριαρχούν. Στην κατοχική περίοδο 1941-44 εμφανίζονται κάποιες τέτοιες οικογένειες, οι επίγονοι των οποίων συνεχίζουν μέχρι σήμερα να διαχειρίζονται τις τύχες της χώρας. Κατά κανόνα πρόκειται για γενάρχες οικογενειών, που – αν και αρχικά συνεργάστηκαν με τον κατακτητή – πρόλαβαν να καλύψουν την όποια επιλήψιμη δραστηριότητά τους.

Ο εγγονός Γιώργος Παπανδρέου θεωρείται σήμερα ο υπαίτιος της τόσο δραματικής εμπλοκής της χώρας μας στο μνημόνιο. Ίσως ποτέ να μην λογοδοτήσει για τις συγκεκριμένες ευθύνες του, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ιστορικά θα βγει ανέγγιχτος. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με τους άλλους δύο αδελφούς του, εκ των οποίων ο ένας φέρεται να κερδοσκόπησε με τα cds και ο άλλος να ανέλαβε μυστικές αποστολές στο εξωτερικό.

Όμως ο παππούς Γεώργιος Παπανδρέου, που μεταπολεμικά υπήρξε τρεις φορές πρωθυπουργός, στην αρχή της γερμανικής κατοχής υπήρξε μυστικοσύμβουλος του στρατηγού Τσολάκογλου (βλ. και το προσφάτως εκδοθέν βιβλίο μου «Ιστορία της Κατοχής», Εκδ. Λιβάνη, τόμ. α΄, σελ. 250), αναπτύσσοντας τη θεωρία πώς «να τα έχουμε καλά με τον κατακτητή». Οι ιταλικές εφημερίδες της εποχής είχαν φιλοξενήσει δηλώσεις του Γ. Παπανδρέου υπέρ της μεσογειακής πολιτικής της φασιστικής Ιταλίας!

Ὁ ματωμένος Αὔγουστος

Τὸν Αὔγουστο τοῦ 1944, ὁ ἀγώνας τοῦ λαοῦ τῆς Ἀθήνας παίρνει τρομαχτική σκληρότητα. Οἱ Ἀνατολικές Συνοικίες ρίχνουν τὸ σύνθημα : «Λευτεριὰ ἤ Θάνατος!» Οἱ Γερμανοὶ κι’ οἱ ἐθνοπροδότες βλέπουν τὸ τέλος τους νὰ πλησιάζη καὶ χτυποῦν μὲ κανόνια καὶ τάνκς. Οἱ μάχες ἄρχισαν τὴν 1η Αὐγούστου καὶ βάστηξαν συνέχεια 9 μέρες. Ἄρχισαν μὲ μιὰ φοβερή ἐπίθεση 1000 Γερμανοράλληδων ἐνάντια στὴν Καισαριανἠ - Βύρωνα – Γούβα - Ὑμηττό. Στὶς 3, 4, 5, 6 τοῦ μῆνα οἱ ἐπιθέσεις ἀρχίζουν ἀπ’ τὸ Νέο Κόσμο – Κατοπόδι, ὅπου ὁ ἐχθρὸς ξεμπαρκάρει στὴν περιοχὴ μὲ αὐτοκίνητο καὶ καταλήγουν πάντα στὴν Καισαριανή.

Στὶς 4 Αὐγούστου ἔχομε τὴ «Σφαγὴ τῶν Γύφτων».
Τὴν αὐγὴ ἐκείνης τῆς μέρας μπλοκάρουνται τὰ Νέα Σφαγεῖα. Τὴν ἐπιχείρηση ἀνέλαβε τὸ ἑλληνικό μηχανοκίνητο τάγμα τῆς Βάθης. Ὁ ἐθνικοαπελευθερωτικὸς στρατὸς τῆς περιοχῆς τοὺς ὑποδέχεται καὶ τοὺς σκορπίζει. Ἡ σύγκρουση ἐξακολούθησε ὅλη τὴ μέρα μὲ ἐναλλαγές κι’ ἀπώλειες κι’ ἀπ’ τὰ δύο μέρη.

Οἱ Γερμανοὶ ταμπουρωμένοι στὴ Σιβιτανίδειο Σχολή κατοπτεύουν μὲ ἀγωνία μὲ τὰ κυάλια. Στὶς 6 τὸ ἀπόγευμα 20 Γερμανοὶ βγαίνουν ἀπ’ τὴ Σχολὴ καὶ τραβοῦν σὲ τάξη μάχης κατὰ τὶς Τρεῖς Γέφυρες.
Σὲ λίγο καταφθάνουν καὶ οἱ «Ἕλληνες» κουβαλώντας μέσα σὲ αὐτοκίνητα καμμιά 150ριὰ ἄντρες καὶ παιδιά. Τοὺς ξεφορτώνουν μὲσα σὲ μάντρα ὅπου κατοικούσανε γύφτοι.
Ἐκεῖ τοὺς βρίζουν, τοὺς χτυποὺν, τοὺς ψάχνουν, ξεχωρίζουν ποῦ καὶ ποῦ κανέναν καὶ στὸ τέλος τραβοῦν 30 σ’ ἕνα δωμάτιο τῆς Σχολῆς. Ἐκεῖ μπροστὰ στοὺς ἀξιωματικοὺς ἀρχίζουν τὰ μαρτύρια τῆς ἀνακρίσεως : «Λέγε κερατᾶ, τι ξέρεις, τὸ σταυρὸ σου, μαρτύρησε!» καὶ δόστου κλωτσιές καὶ βουρδουλιὲς μὲ τὸ συρμάτινο βούρδουλα.

Γιὰ νὰ σκεπάσουν τὶς φωνές, ἀνοίγουνε τὰ ραδιόφωνα, ἀλλὰ τὰ βογγητὰ ἀκούγονται ἀπ’ ὅλη τὴν περιοχὴ. Ὁ θρῆνος αὐτὸς βάσταξε τρεῖς ὁλόκληρες ὧρες.

Κατὰ τὰ μεσάνυχτα διατάσσεται νεκρική σιωπή. Τότε διαβάζεται μιὰ διαταγή : «Ἐπειδὴ τὶς ἀπογευνατινές ὧρες τραυματίστηκε κάποιος Γερμανὸς στρατιώτης, μὲ ἀπόφαση τοῦ διοικητοῦ τῆς Σχολῆς θὰ τουφεκιστοῦν ἐπί τόπου 15 ἀπὸ τοὺς συλληφθέντες».

Δὲν περιγράφεται τὸ τι ἐπακολούθησε . Ἡ γειτονιὰ σηκώθηκε στὸ πόδι. Οἱ μελλοθάνατοι ἀποχαιρετοῦσαν κι’ ἔπεφτε ὁ ἕνας στὴν ἀγκαλιά τοῦ ἄλλου. Δύο, ἀδέρφια παλεύουν νὰ πάρη ὁ ἕνας τὴ θέση τοῦ ἄλλου στὸ θάνατο γιὰ νὰ γλυτώση ὁ ἀδερφός του. Οἱ ἄνδρες τῆς ἀσφάλειας πέφτουν ἀπάνω του καὶ τοὺς χτυποῦν μὲ λύσσα ἐπειδὴ δὲν μποροῦν νὰ τοὺς γνωρίσουν. Τότε ὁ Γερμανὸς ρωτᾶ τὸν διερμηνέα τὶ γίνεται, κι’ ὅταν μαθαίνη τὴν αἰτία, χαρίζει καὶ στοὺς δύο τὴ ζωὴ.
Ἔτσι ἀπὸ τὴ φάλαγγα ἀπόμειναν 14. Οἱ «Ἕλληνες» τοὺς σπρώχνουν, χτυπώντας καὶ κλωτσώντας, στὸν τόπο της ἐχτέλεσης. Ἐκείνη τὴ στιγμὴ ἀκούγεται μέσα στὴ σιωπή μιὰ ψιλή φωνοῦλα : «Μανοῦλα μου, ποῦ εἶσαι; …». Ἦταν ἕνα παιδάκι ἀνάμεσα στοὺς μελλοθανάτους ποὺ φώναζε τὴ μάνα του. Ὁ Γερμανὸς τὸ λυπήθηκε καὶ τὸ ἐλευθερώνει.