Πολ Μέρφι: ο Ρομπέν των νερών

 

Συντάκτης: Άρης Χατζηστεφάνου     

 

Ενας Ιρλανδός πρώην ευρωβουλευτής απειλείται με ισόβια δεσμά. Το έγκλημά του; Πίστευε ότι το νερό είναι δημόσιο αγαθό, το οποίο δεν μπορεί να υπερκοστολογείται και να περνά στα χέρια ιδιωτικών μονοπωλίων.

Ο Ρομπέν των Δασών προστάτευε τα δημόσια αγαθά από τα αδίστακτα αρπακτικά

Νόαμ Τσόμσκι

Για αιώνες η φιγούρα του Ρομπέν των Δασών είχε συνδεθεί στο συλλογικό υποσυνείδητο εκατομμυρίων ανθρώπων με έναν αλτρουιστή ληστή, ο οποίος έπαιρνε τα χρήματα των πλούσιων ταξιδιωτών και τα αναδιένεμε στους φτωχούς – ακριβώς δηλαδή το αντίστροφο απ’ ό,τι συμβαίνει σήμερα με τους σταθμούς διοδίων σε αρκετές αποικίες χρέους της Ευρώπης.


Οι ιστορικοί διαφωνούν εάν ο μύθος στηρίζεται σε υπαρκτό πρόσωπο που έζησε τον 13ο αιώνα στην Αγγλία, αλλά και εάν ο Ρομπέν των Δασών δήλωνε πίστη στον βασιλιά ή αμφισβητούσε το σύνολο της κρατικής εξουσίας.


Οπως έχουμε εξηγήσει όμως και παλαιότερα, μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορικές αναλύσεις του μύθου, την οποία παρουσίασε παλαιότερα ο Νόαμ Τσόμσκι, συνδέει τον Ρομπέν των Δασών με το κίνημα κατά των ιδιωτικοποιήσεων.


Η ιστορία που μας διηγείται ο καθηγητής του ΜΙΤ μάς φέρνει πίσω στο 1215 μ.Χ. όταν υπογράφεται η περίφημη Magna Carta, η οποία αφορά, μεταξύ άλλων, τις σχέσεις Κράτους- Εκκλησίας και στρέφεται εναντίον της παράνομης φυλάκισης ανθρώπων.


Αυτό που ελάχιστοι γνωρίζουν είναι ότι η Magna Carta είχε και ένα συνοδευτικό έγγραφο που λεγόταν η Χάρτα των Δασών – το οποίο με την έλευση του καπιταλισμού καταχωνιάστηκε σε κάποιο συρτάρι και λησμονήθηκε.


Η Χάρτα των Δασών όριζε ότι κάθε ελεύθερος άνθρωπος έπρεπε να έχει πρόσβαση στο δάσος του βασιλιά, από όπου θα μπορούσε να συλλέγει ξυλεία για θέρμανση και οικοδομικές εργασίες αλλά και νερό και τροφή για τα ζώα του.


Ουσιαστικά πρόκειται για το πρώτο έγγραφο στην Ιστορία που καθορίζει με τόση σαφήνεια το δικαίωμα των πολιτών σ' αυτό που σήμερα αποκαλούμε δημόσια αγαθά.

Ήλθαν, διέλυσαν και απήλθαν: Η μεγάλη «μπίζνα» του νερού

Του Δημήτρη Κούλαλη

ΕΛΛΟΓΑ ΠΑΡΑΛΟΓΑ

Την προπαραμονή των Χριστουγέννων, πραγματοποιήθηκε στο Χρηματιστήριο Αθηνών, σε κλίμα αστυνομοκρατίας,  η διανομή των 40 εκατομμυρίων ευρώ, ήτοι του 1/5 των ταμειακών διαθέσιμων της ΕΥΔΑΠ, στους μετόχους της. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η απόφαση για το μοίρασμα των 40 εκατομμυρίων έγινε μετά από έγγραφο αίτημα των Μετόχων Πλειοψηφίας, «Ελληνικό Δημόσιο» και του ΤΑΙΠΕΔ.

Πρόκειται  για μια μνημονιακή δέσμευση, όπως προβλέπεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αξιοποίησης του ΤΑΙΠΕΔ, η οποία επιτρέπει τη διανομή μεγάλου ποσού από τα αποθεματικά της ΕΥΔΑΠ στους μετόχους της.

Ποιοι είναι οι μέτοχοί της;

Το ελληνικό Δημόσιο, που κατέχει το 34%, μέχρι βέβαια την παραχώρηση στους ιδιώτες του 11%, από το «Ταμείο Αξιοποίησης της Δημόσιας Περιουσίας» –όταν αυτό συσταθεί-, παρότι  η Ολομέλεια του ΣτΕ *έκρινε αντισυνταγματική την ιδιωτικοποίηση που επιχείρησε η κυβέρνηση Σαμαρά- Βενιζέλου- , το ΤΑΙΠΕΔ, ο πολυεκατομμυριούχος Τζον Πόλσον (10%), η Εurobank (5%) και άλλοι μικρότεροι μέτοχοι.

Τι σημαίνουν όλα αυτά;

Σημαίνουν πως η «κοινωφελής επιχείρηση» ΕΥΔΑΠ, μια από τις πιο επικερδείς επιχειρήσεις την τελευταία επταετία, προτίμησε το εξαιρετικά μεγάλο πλεόνασμά της να μην επιστραφεί στους καταναλωτές- ως μέρος μιας κοινωνικής πολιτικής- αλλά να καταλήξει στους λογαριασμούς του ΤΑΙΠΕΔ, του Πόλσον και της Eurobank.

Δεν είναι, όμως, η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό. Στις αρχές της κρίσης, το 2010, η εταιρεία μοίρασε 4,2 εκατομμύρια έσοδα στους μετόχους της. Ένα χρόνο αργότερα, το 2011, διένειμε 18 εκατομμύρια, ενώ το 2012, 21 εκατομμύρια. Το 2013, οι λογαριασμοί των μετόχων της αυξήθηκαν κατά 40 εκατομμύρια και κατά 21,3 εκατομμύρια ευρώ το 2014. Το 2015, μοιράστηκαν 33 εκατομμύρια, ενώ το 2016 το πόσο αυτό αυξήθηκε , όπως είπαμε, κατά 7 εκατομμύρια.

Όλα αυτά, μάλιστα, την ώρα που η ΕΥΔΑΠ έχει προβεί σε μείωση του προσωπικού της, μείωση των δαπανών της κατά 50% και σε περικοπές στις επενδύσεις και τις υποδομές της.

Όπως διαβάζουμε στην πρωτοβουλία πολιτών, SAVEGREEKWATER, η «ΕΥΔΑΠ» – με τον τρόπο αυτό, δηλώνει ότι- « χωρίς καν να έχει ξεκινήσει ο άμεσος έλεγχος της εταιρείας από τους δανειστές μέσω του Υπερταμείου, είναι ήδη έρμαιο στα χέρια των επιτήδειων που σε αυτές τις περιόδους οικονομικής ανασφάλειας αναζητούν σίγουρα και εγγυημένα κέρδη (…) την ώρα που συμπολίτες μας βλέπουν την παροχή τους να διακόπτεται και αδυνατούν να έχουν πρόσβαση στο νερό», –ένα ανθρώπινο δικαίωμα- «όπως αυτό αναγνωρίζεται από τον ίδιο τον ΟΗΕ».

Άγριες συγκρούσεις στο Μεξικό, για τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων

Τον Αύγουστο του 2014 ο πρόεδρος του Μεξικού Ενρίκε Πένια Νιέτο προχώρησε σε μια μεταρρύθμιση που ουσιαστικά τερμάτιζε το κρατικό μονοπώλιο στα καύσιμα ώστε να μπούνε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Μέχρι τότε η Pemex, η κρατική επιχείρηση πετρελαίου, είχε το μονοπώλιο στις πωλήσεις και τη διανομή καυσίμων στο Μεξικό.


Όπως ήταν αναμενόμενο οι τιμές των καυσίμων μετά την είσοδο των ιδιωτικών επιχειρήσεων, έπρεπε να αυξηθούν για την τόνωση της αγοράς. Έτσι, λοιπόν, από την 1 Ιανουαρίου η τιμή της βενζίνης ανέβηκε κατά 20,1% και του ντίζελ 16,5% ξεσηκώνοντας τους Μεξικανούς. Να σημειωθεί ότι η χώρα εισάγει το μεγαλύτερο μέρος καυσίμων που καταναλώνει, παρ’ ότι είναι  πετρελαιοπαραγωγός, ελλείψει επαρκών διυλιστηρίων.


Από την εφαρμογή της αύξησης των τιμών, ογκώδεις διαδηλώσεις πραγματοποιούνται, σχεδόν σε όλες τις μεγάλες πόλεις του Μεξικού. Οι εικόνες που μας έρχονται από τις συγκρούσεις μαρτυρούν το μέγεθος της δυσαρέσκειας. Εικόνες με μαζικές και άγριες συγκρούσεις στους δρόμους. Κατειλημμένοι δρόμοι, μαγαζιά με είδη τροφίμων και οικοσκευών απαλλοτριώνονται, βυτιοφόρα καυσίμων λεηλατούνται, βενζινάδικα καταλαμβάνονται και απαλλοτριώνονται τα διαθέσιμα καύσιμα, επίσης καταλαμβάνεται τελωνιακός σταθμός στα σύνορα με τις ΗΠΑ για αρκετές ώρες. Σκηνές από εκατοντάδες αστυνομικούς να εγκαταλείπουν άρον-άρον τις θέσεις τους κυνηγημένοι από διαδηλωτές, που σε κάποια περίπτωση εφορμούν ακόμα και με αυτοκίνητο. Από τις μέχρι τώρα συγκρούσεις, δύο πολίτες και ένας αστυνομικός έχουν χάσει την ζωή τους. Οι συλλήψεις ανέρχονται σε 600 σε όλη την χώρα.

Το νερό ξανά στο στόχαστρο

Το ζήτημα του νερού επιστρέφει. Μπορεί η κυβέρνηση να αποφεύγει να το φέρει για συζήτηση στη Βουλή, μια σειρά από ενέργειες όμως δείχνουν ότι το ενδεχόμενο ιδιωτικοποίησης μέρους της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ αλλά και της διαχείρισης των υδάτων γίνεται όλο και πιο πιθανό, ενώ οι «μνηστήρες» για την εκμετάλλευση ενός δημοσίου αγαθού ετοιμάζονται

Konstantinos Tsakalidis / SOOC

του Θάνου Καμήλαλη

Τελευταίο «κρούσμα» ήταν η υπογραφή του οδικού χάρτη στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας – Γαλλίας, που συνυπέγραψαν την Παρασκευή ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και ο Γάλλος ομόλογος του, Μανουέλ Βαλς, κατά την επίσκεψη του δεύτερου στην Αθήνα. Ανάμεσα στα όσα προβλέπει, περιλαμβάνεται η  «ενθάρρυνση των επιχειρήσεων να ανταποκριθούν στις προσκλήσεις ενδιαφέροντος των ελληνικών αρχών στο πλαίσιο των αποκρατικοποιήσεων που έχουν δρομολογηθεί, ιδίως του νέου αεροδρομίου Κρήτης, της διαχείρισης των υδάτων σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα, για τις οποίες εξετάζεται νέο σχήμα, καθώς και οι σιδηρόδρομοι (ΤΡΑΙΝΟΣΕ, ΕΕΣΣΤΥ)». Η επίσκεψη Βαλς λοιπόν φαίνεται ότι είχε στόχο, μεταξύ άλλων, «η Γαλλία να κάνει τα ψώνια της» όπως είχαν σχολιάσει τα γαλλικά ΜΜΕ μια προηγούμενη επίσκεψη του Φρανσουά Ολάντ.

Άλλωστε το ενδιαφέρον γαλλικών εταιρειών για την εκμετάλλευση του νερού σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη είναι γνωστό εδώ και χρόνια, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την εταιρεία Suez που προσπαθεί να αναμειχθεί με κάθε τρόπο στην ΕΥΑΘ, κατέχει το 5% των μετοχών και μάλιστα το 2013 είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον για το πλειοψηφικό πακέτο της εταιρείας. Ήταν η εποχή που το ΤΑΙΠΕΔ και η τότε κυβέρνηση προωθούσαν την πλήρη ιδιωτικοποίηση του νερού των δύο μεγαλύτερων πόλεων της χώρας, πολιτική που αποτελεί μνημονιακή υποχρέωση εδώ και περίπου μια πενταετία.

Οι επιδιώξεις αυτές προσέκρουσαν στην ισχυρή αντίθεση κινημάτων και πολιτών. Επιστέγασμα αυτών των αντιστάσεων ήταν αφενός το άτυπο δημοψήφισμα που διοργανώθηκε στη Θεσσαλονίκη, τον Μάιο του 2014, όταν 213.508 πολίτες (το 98% όσων συμμετείχαν) έστειλαν μήνυμα κατά της πώλησης του νερού και αφετέρου η απόφαση ης Ολομέλειας του ΣτΕ 1906/2014, με την οποία κρίθηκε αντισυνταγματική η ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ (κατ’επέκταση και της ΕΥΑΘ) και όπου ορίστηκε ότι το 50% συν μία μετοχή της εταιρίας όπως και το μάνατζμεντ θα πρέπει να παραμείνουν στο κράτος. Τα γεγονότα αυτά έβαλαν στον «πάγο» κάθε προσπάθεια ιδιωτικοποίησης μέρους των εταιρειών ύδρευσης, τουλάχιστον μέχρι πριν λίγες εβδομάδες. Το θέμα επανήλθε στο προσκήνιο, κατά τη συζήτηση στη Βουλή για το πολυνομοσχέδιο με τα (προτελευταία) προαπαιτούμενα για το κλείσιμο της αξιολόγησης.

Τα κοινά αγαθά: η νέα εποχή των περιφράξεων

Η ιδιωτικοποίηση της παρθένας φύσης του μεγαλύτερου πνεύμονα του πλανήτη, του Αμαζονίου, αποτελεί έναν από τους κρίκους της γιγαντιαίας επιχείρησης για την ιδιωτικοποίηση του κόσμου

 

Χάρης Ναξάκης*

 

Οι Ινδιάνοι Καγιαπό, που ζουν στα παρθένα δάση της κοιλάδας της βροχής του Αμαζονίου, χρόνια τώρα αντιστέκονται στην αρπαγή της γης τους από τους μεγαλοκτηνοτρόφους, τις βιομηχανίες καουτσούκ, τις εταιρείες ξύλου και τις μεταλλευτικές επιχειρήσεις.

Τα τελευταία χρόνια, παρ’ όλες τις προσπάθειες για την εξαγορά της σιωπής τους από την κατασκευάστρια κοινοπραξία eletrobras, παλεύουν ενάντια σε ένα καταστροφικό φράγμα που θα αφανίσει τη γη τους.

Η ιδιωτικοποίηση της παρθένας φύσης του μεγαλύτερου πνεύμονα του πλανήτη, του Αμαζονίου, αποτελεί έναν από τους κρίκους της γιγαντιαίας επιχείρησης για την ιδιωτικοποίηση του κόσμου και την απίσχανση των κοινών και δημόσιων αγαθών, της κοινής μας κληρονομιάς.

Η κορωνίδα δε της προσπάθειας των πολυεθνικών επιχειρήσεων, ή καλύτερα των διεθνικών απάτριδων επιχειρήσεων και του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, να ιδιωτικοποιήσουν τον πλανήτη και να τον μετατρέψουν σε μια απέραντη δεξαμενή εξαγωγής κερδών, είναι η ΤΤΙΡ.

Η υπό διαμόρφωση, δηλαδή, συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε. για τη Συνεργασία Διατλαντικού Εμπορίου και Επενδύσεων, που επιδιώκει να εξαλείψει και τα τελευταία εμπόδια του εθνικού κράτους στην ελευθερία κίνησης των πολυεθνικών, κυρίως στους τομείς της ασφάλειας τροφίμων, στις εργασιακές σχέσεις, στους περιβαλλοντικούς περιορισμούς και στην πρόσβασή τους στις δημόσιες υπηρεσίες.

Fraport, ψέματα και ιδιωτικοποιήσεις

Ακόμη και στις ΗΠΑ όλα τα αεροδρόμια είναι δημόσια, εκτός από ένα.

 

Το ΤΑΙΠΕΔ ανέδειξε, στα τέλη Νοεμβρίου 2014, την κοινοπραξία Fraport AG-Slentel Ltd ως «προτιμητέο επενδυτή» για να αρπάξει 14 περιφερειακά αεροδρόμια της χώρας. Ωστόσο, ευτυχώς, με τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ μπήκε ένας προσωρινός φραγμός σε αυτή την ιδιωτικοποίηση, καθώς δεν έχει ακόμη προωθηθεί η σύμβαση στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Όμως η ιδιωτικοποίηση παραμένει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τους δανειστές.

Κόντρες για τον Αστραχάν (4)

Είπαμε στα προηγούμενα σημειώματα αυτής της σειράς ότι ο ΟΔΙΕ δεν ήταν βαρίδι στα πόδια τής ελληνικής οικονομίας αλλά ένας κερδοφόρος οργανισμός, με τζίρους που ξεπερνούσαν τα 350 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Όλα αυτά, βέβαια, μέχρι το 2002, γιατί από την επόμενη χρονιά άρχισε η κατάρρευση.

Τότε, η κυβέρνηση Σημίτη, στα πλαίσια των σχεδιασμών για τους Ολυμπιακούς Αγώνες τού 2004 και με προεξάρχοντα τον υπουργό περιβάλλοντος, χωροταξίας και δημοσίων έργων Κώστα Λαλιώτη, αποφάσισε ότι ο Ιππόδρομος πρέπει να φύγει από το Φάληρο και να πάει στο Μαρκόπουλο. Βέβαια, υποτίθεται ότι οι οργανισμοί έχουν ανεξάρτητες διοικήσεις, στις οποίες ανήκει η ευθύνη τέτοιων επιλογών αλλά ποιά δοτή διοίκηση θα μπορούσε ποτέ να αρνηθεί την εκτέλεση οποιασδήποτε εντολής έρχεται "από πάνω"; Άλλα λόγια ν' αγαπιόμαστε, λοιπόν.

Ο τρόπος με τον οποίο υλοποιήθηκε η μετεγκατάσταση του Ιπποδρόμου είναι σκανδαλώδης. Κατά πρώτον, ο ΟΔΙΕ υποχρεώθηκε να πληρώσει από το ταμείο του το σύνολο των δαπανών για τις απαλλοτριώσεις που απαιτούνταν προκειμένου να κατασκευαστεί το νέο Ιπποδρόμιο. Και σαν να μην έφτανε αυτό, ο ΟΔΙΕ θα επιβαρυνόταν εξ ολοκλήρου και με τις δαπάνες κατασκευής των νέων εγκαταστάσεων, δίχως να πάρει ούτε δεκάρα ως επιχορήγηση ή επιδότηση. Προφανώς, επρόκειτο για ένα νέο μοντέλο εκσυγχρονισμού, όπου οι πάνω αποφασίζουν και οι κάτω πληρώνουν για να εκτελέσουν.

Στην Ελλάδα ξεπουλάνε το νερό, στο εξωτερικό κοινωνικοποιείται

Οι υπέρμαχοι της ιδιωτικοποίησης του νερού προφανώς προσποιούνται ότι δεν βλέπουν και δεν ακούν τι έχει να επιδείξει στο φλέγον αυτό ζήτημα η διεθνής εμπειρία. Δεκατέσσερις φοιτητές του ΕΜΠ, από το διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Υδατικών Πόρων», το υπενθυμίζουν. Μελέτησαν μία προς μία όλες τις περιπτώσεις ιδιωτικοποιήσεων του νερού παγκοσμίως και τις παρουσίασαν πρόσφατα σε εργασία με τίτλο «Υδατικοί πόροι, υποδομές και υπηρεσίες νερού: Ιδιωτικοποίηση ή κοινωνικοποίηση».

Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές αναλύουν τις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές παραμέτρους της εμπλοκής των ιδιωτών στη διαχείρισή του και αναδεικνύουν την ασφυκτική πίεση των διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και το ρόλο που έπαιξαν για να οδηγηθούν πολλά κράτη στην ιδιωτική διαχείριση του ύδατος. Από τη Βολιβία, την Τανζανία και την Αργεντινή μέχρι τη Γαλλία και τον Καναδά η παραχώρηση του νερού σε ιδιώτες φέρει σε γενικές γραμμές τα εξής χαρακτηριστικά: «Σκανδαλώδη περιθώρια κέρδους για τους ιδιώτες, άνιση πρόσβαση στο νερό των χαμηλών κυρίως εισοδηματικών τάξεων, αύξηση τιμολογίων, αθέτηση υποσχέσεων από πλευράς εταιρειών για επενδύσεις στο δίκτυο, σκανδαλώδεις όρους παραχώρησης, αδιαφανείς διαδικασίες στις συμβάσεις, περιβαλλοντικούς κινδύνους, απολύσεις, απώλεια τεχνογνωσίας», ανέφερε η τοπογράφος μηχανικός του ΑΠΘ MSc, Ευστρατία Σεπετζή. Επικεφαλής της όλης προσπάθειας, οι διδάσκοντες Δημήτρης Κουτσογιάννης και Ανδρέας Ευστρατιάδης.

Η διεθνής εμπειρία εκθέτει τους θιασώτες των ιδιωτικοποιήσεων υδατικών πόρων, καθώς μετά την «επέλαση» των επενδυτών, η διαχείριση επιστρέφει στο Δημόσιο, για να διασφαλιστεί το βασικό αυτό αγαθό για τους πολίτες, όπως προκύπτει από έρευνα του ΕΜΠ.

ΒΟΛΙΒΙΑ

Αυξήσεις-ρεκόρ στις τιμές

Την περίπτωση της Βολιβίας, η οποία «έχει μπει στο ρεκόρ Γκίνες ως η χώρα με τα περισσότερα πραξικοπήματα (193) από την ανεξαρτησία της, το 1825, μέχρι και την αποκατάσταση της δημοκρατίας», μελέτησε και ανέδειξε ο πολιτικός μηχανικός Ιάσων Αποστολόπουλος.

Το 1997 η Παγκόσμια Τράπεζα και η Διεθνής Τράπεζα Ανάπτυξης έθεσαν ως προϋπόθεση για την ανανέωση των δανειακών συμβάσεων την ιδιωτικοποίηση των υποδομών του νερού. Υπογράφονται δύο συμβάσεις παραχώρησης το 1997 για την πρωτεύουσα της χώρας El Alto/La Paz με θυγατρική της γαλλικής Suez. Δύο χρόνια αργότερα ακολουθεί η δεύτερη σύμβαση, που κατακυρώνεται στο μοναδικό πλειοδότη, τη διεθνή κοινοπραξία Aguas de Tunari με επικεφαλής την πολυεθνική Bechtel και αφορά την παραχώρηση των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης της πόλης Cochabamba με 600.000 πληθυσμό.