Ο «πολιτικλικορεκτισμός»

Γράφει ο Φραγκίσκος Λαγωνικάκης //

Ο «πολιτικλικορεκτισμός»¹
Ο πολιτικλικορεκτισμός (πολιτική ορθότητα) είναι μια τάση που έχει ξεκινήσει από τις ΗΠΑ και είναι θα έλεγα μετα-νεωτερικό φαινόμενο, ή τέλος πάντων άρχισε να παίρνει μεγάλες διαστάσεις κάπου στη δεκαετία του 70′ και μετά. Αν έπρεπε να περιγράψω τον πολιτικλικορεκτισμό σε μια φράση, θα έλεγα ότι αποτελεί το φαινόμενο εκείνο στα πλαίσια του οποίου κάποιες λέξεις γίνονται ταμπού και κάποιες άλλες επιλέγονται για να δημιουργηθεί ένα αποδεκτό λεξιλόγιο σε ευαίσθητα ζητήματα όπως είναι ο ρατσισμός, οι σχέσεις των δυο φύλων, η θρησκεία κ.α.


Για παράδειγμα, θεωρείται απαράδεκτο στις ΗΠΑ ένας λευκός να αποκαλέσει έναν μαύρο «νέγρο» γιατί αυτή η λέξη είναι φορτισμένη με αρνητικό-ρατσιστικό-νόημα. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα μια λέξη που πρωτύτερα ήταν αποδεκτή μπορεί αργότερα να αλλάξει και να γίνει ταμπού, και στη θέση της να προταθεί μια άλλη λέξη. Πχ το έγχρωμος που παλιά ήταν αποδεκτό για να χαρακτηρίσεις έναν μαύρο, τώρα αν δεν κάνω λάθος δεν θεωρείται αποδεκτό και έχει επικρατήσει το αφρο-αμερικάνος (ή αντίστροφα).


Με μια πρώτη ματιά θα πει κανείς ότι ο πολιτικλικορεκτισμός δεν είναι κάτι κακό αφού περιορίζει την χρήση υποτιμητικών χαρακτηρισμών αναφορικά με συνανθρώπους μας, ή μειονότητες, ή πιο αδύναμες κοινωνικές ομάδες. Δεν μπορεί κανείς να αρνηθεί -εκτός και αν είναι «ούγκανος»- ότι είναι λάθος κάποιον ομοφυλόφιλο να τον αποκαλούμε «πούστη» ή έναν μαύρο να τον λέμε «αράπη», όμως εδώ υπάρχει και το ζήτημα της ουσίας.


Αυτό που θέλω να πω είναι ότι όσο και αν «αποστειρώσεις» την πραγματικότητα από μια σειρά άσχημων εκφράσεων, με κανέναν τρόπο δεν ξεμπλέκεις από την ουσιαστική κυριαρχία της πραγματικότητας πάνω στα ανθρώπινα υποκείμενα και τις μάζες. Ακόμη και αν η λέξη «αράπης» εξαφανιστεί από τον κόσμο, δεν θα εξαφανιστούν οι διακρίσεις οι οποίες πηγάζουν από αντικειμενικές σχέσεις της καθημερινότητας που αναπαράγονται. Ακόμα και αν η λέξη «μουνάρα» δεν ξαναειπωθεί ποτέ για να περιγράψει μονολεκτικά μια όμορφη γυναίκα, η σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας δεν θα σταματήσει, η απαίτηση από κάποιες επιχειρήσεις οι υπάλληλοι τους να ντύνονται «σέξι» θα συνεχίσει να θεωρείται εκ των ουκ άνευ για σερβιτόρες, πωλήτριες, μεσίτριες κλπ. Με λίγα λόγια με το να αλλάξεις την λέξη δεν εξαφανίζεις την αντικειμενοποίηση της γυναίκας, τον κοινωνικό αποκλεισμό των ομοφυλοφίλων, την προκατάληψη της ευρύτερης κοινωνίας απέναντι στους μαύρους του γκέτο.

Η δυστυχία του να είσαι Έλληνας Πομάκος!

Δυστυχώς, η δυστυχία του να είσαι Έλληνας Πομάκος πρέπει να ομολογήσουμε ότι βαρύνει εξ ολοκλήρου όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις, τις κατά τόπους στη Θράκη ελληνικές αρχές που υπάγονται ή όχι σε αυτές τις κυβερνήσεις (αλήθεια, υπάρχουν ελληνικές αρχές στη Θράκη που υπερασπίζονται και προωθούν τα ελληνικά συμφέροντα ενάντια στις τούρκικες προκλήσεις;) και όλα τα ελληνικά κοινοβούλια σε όλες τις κομματικές τους συνθέσεις.
Είναι μια διαπίστωση αντικειμενικά αδιαμφισβήτητη, όποιος και να την διατυπώσει.
Δεν είναι άμοιρος ευθυνών επίσης και ο καθαρά ελληνικός πληθυσμός της Θράκης,  ο οποίος δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται αν οι «άλλοι» Έλληνες, οι Πομάκοι, που θέλουν κι αυτοί να είναι Έλληνες, απειλούνται να χαθούν μέσα στα δίκτυα των Τούρκων επειδή η ελληνική «μητέρα πατρίδα» δεν τους υπολογίζει και δεν κάνει τίποτα για να τους προστατέψει.
Και αυτά τα δίκτυα των Τούρκων ενάντια των Πομάκων μήπως υπάρχουν και Έλληνες Δήμαρχοι που δέχονται να τα υπηρετήσουν;
Δεν μπορούμε να μη σημειώσουμε πως ανέκαθεν η επίσημη συμπεριφορά των ελληνικών κυβερνήσεων αναφορικά με τους Πομάκους υπήρξε άκρως αρνητική και με πολλές, οδυνηρές διακρίσεις εις βάρος τους, χωρίς ποτέ να έχουν εκφραστεί ανοιχτά οι (προσχηματικές) αιτίες που να δικαιολογούν αυτή τη συμπεριφορά όχι μόνο στις σχέσεις με τους ίδιους τους Πομάκους, αλλά και στις σχέσεις μεταξύ Πομάκων και τουρκόφωνων Ελλήνων.
Έτσι τα πάντα δείχνουν πως η πλάστιγγα της εύνοιας των ελληνικών κυβερνήσεων γέρνει, κιόλας από το 1950, και θα λέγαμε και «παρά φύση» και κόντρα σε κάθε λογική, προς την τουρκική πλευρά, αφήνοντας την πομάκικη (και όμως μη ξεχνάμε, πάντα ελληνική) μονίμως πολιτικά, πολιτισμικά, κοινωνικά έκθετη και σχεδόν σε κατάσταση ανυπαρξίας! Πάντως σίγουρα σε κατάσταση ανυπόφορης ανυποληψίας.
Είναι εμφανής η (αδήλωτη)  βούληση όχι μόνο εγκατάλειψης του πομάκικου λαού, αλλά και όλο και μεγαλύτερης «διευκόλυνσης» της πτώσης του στην πνιγερή, αφομοιωτική αγκαλιά της Τουρκίας – και όλα αυτά εντός της ίδιας της εθνικής ελληνικής επικράτειας, όσο απίστευτο και παράφρον θα μπορούσε αυτό να φανεί – η οποία έτσι εμφανίζεται, τελείως συμφεροντολογικά, να είναι ο «φυσικός προστάτης» των μουσουλμάνων οπουδήποτε κι αν βρίσκονται και κατά μείζονα λόγο στην Ελλάδα, έστω και εάν αυτοί δεν είναι καθόλου τουρκόφωνοι, αλλά καθαρά διαφορετικά εθνικά και γλωσσικά συγκροτήματα.
Εντός αυτής της προοπτικής, ιδιαίτερα σημαντική  για τις συνέπειές της υπήρξε η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης κιόλας το 1954 να αλλάξει την ονομασία των σχολείων από μουσουλμανικά σε τούρκικά(!), με την δικαιολογία, προδήλως παραλογιστική, πως με αυτόν τον τρόπο γίνεται ρητός διαχωρισμός με τα μουσουλμανικά σχολεία στη Βουλγαρία!
Και ένα χρόνο αργότερα, το 1955, αποπερατώνοντας την ελληνική πρόθεση τυποποίησης μια «συνάφειας» (άσχετο κι αν  πλασματικής και παραποιημένης) μεταξύ του πομάκικου και του τούρκικου αλφαβήτου, δυο γλωσσικές οντότητες διαφορετικές όπως η μέρα με τη νύχτα, οργανώθηκε από ελληνικής πλευράς ούτε λίγο ούτε πολύ ένα πρόγραμμα διαλέξεων για Πομάκους δάσκαλους δημοτικού σχολείου με τον σκοπό να υιοθετήσουν, στον πομάκικο αλφάβητο, τους λατινικούς γραφικούς χαρακτήρες που χρησιμοποιούνται σήμερα στον τούρκικο αλφάβητο.
Η εκ μέρους του ελληνικού κράτους  απόλυτη απαξίωση των Πομάκων και συνάμα η απόλυτη (με ποια δικαιολογία, παρακαλώ;) ιδανίκευση της Τουρκίας ως παράδειγμα προς αποδοχή.
Και επειδή τότε (αλλά και τώρα!) οι Πομάκοι ήταν συνώνυμο των Βουλγάρων και οι Βούλγαροι ήταν κομμουνιστές, άσπονδοι ιδεολογικοί αντίπαλοι, καμία ελληνική κυβέρνηση δεν θα μπορούσε να ενεργήσει διαφορετικά,  έχοντας υπόψη ότι όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις από το τέλος του εμφυλίου πολέμου (1949) και μετά και έως το 1982, υπήρξαν άκρως πιστές οπαδοί της πλέον αυστηρής συντηρητικής ιδεολογίας της Δεξιάς, ως και δικτατορικής, αγγλοαμερικανικής βεβαίως έμπνευσης και ώθησης, δογματικά αντίθετες στο σοβιετικό μπλοκ στο οποίο άκριτα τοποθετούσαν και την εθνότητα των Πομάκων απλώς γιατί η γλώσσα τους είναι βουλγάρικης καταγωγής!
Αντιθέτως η Τουρκία, σύμμαχος στον νατοϊκό συνασπισμό, παρουσίαζε τα περισσότερα «ατού» ώστε να αναλάβει την «διαχείριση» ιδίως των Πομάκων μουσουλμάνων, βαρίδιο για την Ελλάδα μέσα στην Ελλάδα.
Το 1995, πάλι βάση μια άλλης ελληνοτουρκικής συμφωνίας και επειδή, παρ’ όλες τις ελληνικές πιέσεις, η πομάκικη γλώσσα δεν είχε εκλατινιστεί στον επιθυμητό βαθμό, το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας διέταξε να οργανωθούν πάλι κατάλληλες διαλέξεις στην Δυτική Θράκη με την εντολή, αυτή τη φορά, οι Πομάκοι δάσκαλοι να χρησιμοποιήσουν την ίδια λατινική γραφή που ακολουθεί η τούρκικη γλώσσα!
Η επίσημη αναβάθμιση της τουρκικής γλώσσας  μέσα στην ίδια την Ελλάδα.
Και ένας άλλος έκδηλος δείκτης της εύνοιας που οι ανώτατες (αλλά γενικά όλες!) οι παιδαγωγικές, και όχι μόνο, ελληνικές αρχές συνεχίζουν να επιδεικνύουν προς την τούρκικη γλώσσα στη λατινική μορφή της όπως είχε θεσπίσει ο Μουσταφά Κεμάλ καταφανώς ζημιώνοντας την αυτόχθων  γλώσσα των Πομάκων, και όχι μόνο.

Δόλια γλώσσα

Κι εκεί που καθόμουν ωραία και καλά... δηλαδή, τί καθόμουν; πες καλύτερα πως είχα αποχαυνωθεί... Τέλος πάντων. Εκεί, λοιπόν, που καθόμουν ωραία και καλά, απολαμβάνοντας το αραλήκι των ημερών, είπα να χαζολογήσω λίγο τις ειδήσεις. Όχι στην τηλεόραση, μη φανταστείτε! Στο διαδίκτυο. Όπου πετυχαίνω τον παροξυσμό τού Ζιρινόφσκυ (παναπεί, του ρώσσου Μιχαλολιάκου), ο οποίος έκανε ρόμπα μια φουκαριάρα δημοσιογράφο, κατηγορώντας την ότι τολμάει να εργάζεται αν και είναι έγγυος! Κι επειδή άμα ξεφύγει ο άνθρωπος δεν συμμαζεύεται, χαρακτήρισε μιαν άλλη γυναίκα ως λεσβία επειδή τόλμησε να υπερασπιστεί την προηγούμενη δημοσιογράφο. Τέτοια ωραία.

Όμως, το πρόβλημά μου δεν ήταν ο Ζιρινόφσκυ. Αυτόν τον ξέρω από παλιά και δεν με εκπλήσσει πλέον. Το πρόβλημά μου δημιουργήθηκε από το βιντεάκι που συνόδευε την είδηση. Ήταν ένα απόσπασμα από δελτίο ειδήσεων του Σταρ, το οποίο μας πληροφορούσε ότι το ξέσπασμα του ρώσσου φασίστα ήρθε "λίγο πριν τη συνεδρίαση της Δούμα". Αν περιορίστηκα στα φάσκελα και δεν έσπασα τον υπολογιστή, είναι επειδή τον έχω χρυσοπληρώσει.

Ήμαρτον πια μ' αυτές τις γενικές! Ήμαρτον και αμάν πια με όλους τους κρετίνους που υποστηρίζουν ότι οι ξένες λέξεις δεν πρέπει να κλίνονται. Άκου της Δούμα! Όπως λέμε της τρόικα ένα πράμα, μπας και μας πουν αγράμματους. Ποιοί; Οι αγράμματοι. Ή, μάλλον, οι ημιμαθείς. Όλοι αυτοί, εν πάση περιπτώσει, που παίρνουν ένα τηλεμαρκούτσι (πληθυντικός; τα τηλεμαρκούτσι;) ή μια πέννα (πληθυντικός; οι πέννα;) μονμπλάν και παριστάνουν τους μορφωμένους, βιάζοντας και τα αφτιά μας και την αισθητική μας: της τρόικα, της Καλιφόρνια, της Ατλάντα, της Γουατεμάλα, της Κένυα... αλλά και: τα παλτό, τα πάσο, τα καζίνο... όπως και τα ξένα ονόματα: της Λένα, της Βίκυ, της Μπέσυ, της Μαρία (!! - όπως λέμε της Μαρία Κάλας), του Ναπολέων (!!)...

«Ξένιος Ζευς», «Αθηνά», ή όταν οι λέξεις χάνουν το νόημά τους….

«Καθώς οι κοινωνίες παρακμάζουν, παρακμάζει μαζί τους και η γλώσσα. Οι λέξεις χρησιμοποιούνται για να συγκαλύπτουν και όχι για να διαφωτίζουν τις πράξεις: "απελευθερώνεις" μια πόλη καταστρέφοντάς την» (Gore Vidal, 1925-2012, Αμερικανός συγγραφέας) και πράγματι τον τελευταίο καιρό γινόμαστε μάρτυρες ενός διανοητικού παιχνιδιού χειραγώγησης, μιας εντέχνως προκεκλημένης αγανάκτησης της κοινής γνώμης και ενός γενικότερου χλευασμού της λαϊκής συνείδησης, με τη χρησιμοποίηση λέξεων - ονομάτων, φράσεων που τις χρησιμοποιεί το λεγόμενο «σύστημα» ή η «άρχουσα τάξη» κατά το δοκούν, κυρίως για να «βαφτίσει» κυβερνητικές επιχειρήσεις – προγράμματα – σχέδια, που μόνο στόχο δεν έχουν την πραγματική εννοιολογική σημασία - αποτύπωση των χρησιμοποιούμενων λέξεων – φράσεων, αλλά συντείνουν αναμφίβολα στη γενικότερη υποβάθμιση του κοινωνικού «γίγνεσθαι». Βέβαια, κατά τον Πλάτωνα, "Δεν είναι οι λέξεις που περιέχουν τα νοήματα. Είναι η ηθική που τους δίνει αξία και τις μορφοποιεί" κι εν προκειμένω η ηθική που εκφράζεται μέσω των λέξεων είναι απούσα...

Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα, σε μια λίστα που θα μπορούσε να συμπληρωθεί από τον καθένα, είναι:

·         «Ξένιος Ζευς»: πρόγραμμα - σκούπα συγκέντρωσης μεταναστών σε σύγχρονα στρατόπεδα εξαθλίωσης. Από την άλλη, είναι προσφώνηση του πατέρα των Ολύμπιων Θεών που αναφέρεται συχνά ως Ξένιος, προστάτης των επισκεπτών, που χαρίζει απλόχερα τη φιλοξενία του στον κάθε ξένο που θα θελήσει να τιμήσει την ιερή του γη.